CYFARWYDDIADAU CYRRAEDD

51.7722085,-4.456200599999988,13

CYSYLLTU Â NI

Cartref Dylan Thomas
Rhodfa Dylan, Lacharn
Sir Gaerfyrddin, SA33 4SD

t: 01994 427420
e: cartrefdt@sirgar.gov.uk

Rheoli gan Cyngor Sir Gar Discover Dylan Thomas

Dylan a’r Boathouse

Cyrhaeddodd Dylan Thomas Lacharn am y tro cyntaf yn 1934 yn 19 oed. Daeth gyda chyfaill ar y fferi o ochr arall aber afon Taf a byddai wedi glanio ychydig y tu ôl i’r Boathouse. Cafodd ei swyno ar unwaith gan Lacharn a symudodd ei deulu yma yn 1938 i fyw mewn bwthyn pysgotwr distadl: Eros ar Stryd Gosport.

Yn fuan wedyn symudodd i dŷ mwy mawreddog, Sea View, y tu ôl i’r castell, lle’r ymgartrefodd yn hapus iawn gyda’i wraig Caitlin a’u plant ifanc. Fodd bynnag, ar ddechrau’r Ail Ryfel Byd bu’n rhaid iddo symud i Lundain i weithio. Am flynyddoedd lawer ar ôl y rhyfel bu’n ceisio dychwelyd i’w hoff dref ond dim ond pan brynodd yr actores Margaret Taylor y brydles ar y Boathouse yn 1949 y bu modd iddo wireddu’r freuddwyd hon.

Mae’r cerddi a ysgrifennodd yma’n cynnwys "Do Not Go Gentle", "Poem on His Birthday" ac "Over Sir John's Hill" yn ogystal â’i ddrama enwocaf i leisiau, "Under Milk Wood", a ysbrydolwyd yn rhannol gan bobl Lacharn.

O’r Boathouse y cychwynnodd Dylan ar y daith dyngedfennol i Efrog Newydd, lle bu farw yn 1953 yn 39 oed; marwolaeth gynnar a drodd ddyn dawnus yn un o gewri llenyddiaeth.

Mae gan y tŷ ei hun hanes diddorol. Gallai’r enw darddu o’r ffaith bod cychod wedi cael eu hangori yma ar un adeg, neu fod cychod bach yn cael eu hatgyweirio gerllaw. Mae’r cofnodion cynharaf yn dangos y câi ei brydlesu gan y Gorfforaeth i deulu lleol yn 1834. Yn ddiweddarach cafodd ei droi’n ddau fwthyn pysgotwyr ond yn 1899 cafodd ei droi’n ôl yn annedd i un teulu.

Ers hynny cafodd ei ddefnyddio’n bennaf fel cartref teuluol neu i’w osod ar gyfer gwyliau. Ond mae yna sïon hefyd bod y Boathouse wedi cael ei ddefnyddio gan smyglwyr, gan fod yna fynedfa o’r golwg i lawr i’r dŵr sy’n arwain at y llwybr ar bwys y drws ffrynt.

Mae ei leoliad islaw clogwyn ar lan y dŵr yn golygu y gallasai fod â rhyw ddefnydd diwydiannol neu fel storfa cyn 1834. Am ganrifoedd byddai milwyr yn martsio o Benfro i Lundain, a phererinion yn teithio o Dyddewi i Gaergaint, wedi croesi’r dŵr o fan ychydig y tu ôl i’r Boathouse er mwyn osgoi teithio milltiroedd i mewn i’r tir, ac yn 1913 adeiladwyd wal yr harbwr o flaen y Boathouse i ddod â glo i’r dref.

Mae’r ddwy ffaith hon yn awgrymu y daeth y man o gwmpas y Boathouse yn bwysig ar gyfer cludo nwyddau a theithwyr, ar ôl i borthladd Lacharn o flaen y castell lenwi â silt yn dilyn y dinistr a ddaeth i Fôr Hafren yn sgil y tswnami yn 1607.

Mae gan deulu Dylan gysylltiad cryf iawn â’r Boathouse o hyd. Daeth Aeronwy, unig ferch Dylan, yn llysgennad dros ei waith ac yn awdur dawnus ei hun. Ers ei marwolaeth cyn pryd yn 2009 mae’r rôl wedi’i throsglwyddo i’w merch, Hannah Ellis, sy’n ymweld â’r Boathouse yn rheolaidd gyda’i theulu. Mae teulu Dylan Thomas yn teimlo’n gartrefol iawn yma o hyd.